OBECNA MŁODZIEŻ

images

Obecna młodzież weszła w XXI wiek ze świadomością upadku wartości, autorytetów, ideałów i poczucia schyłkowości. Samotna pośród ludzi, zwrócona w stronę szybkiego i konsumpcyjnego trybu życia, pomijając rolę wyższych wartości duchowych, podejmuje próbę realizacji swojego istnienia. Wynikiem czego część młodzieży w swych działaniach upatruje przewagi ryzyka nad po­wodzeniem, przeżywa brak więzi społecznych, odczuwa niebezpieczeństwo konkurencji i jest zdeterminowana. Niespójne staje się poczucie wewnętrzne i zaburzone poczucie bezpieczeństwa] feauważa się bezsilność i malejący sens istnienia. Jako przykład zacytuję wypowiedź uczennicy klasy maturalnej na te­mat autorytetów i bohaterów współczesności.„Nasze szczęście jest w końcu uzasadnione, gdyż zamieszkaliśmy w swoim własnym domu, a zamknięci na trzy importowane zamki, odgrodziliśmy się tym samym od rzeczywistego świata. Samotni pośród ludzi sukcesu, zapatrzyliśmy się na bohaterów zza szklanego ekranu. Podziwiamy więc zdobywców, ludzi awansu urządzających się w warunkach instalowanego na nowo kapitalizmu. Niestety, co charakterystyczne, zabrakło w tym obszarze bohaterów pozytyw­nych, w pełni tego słowa znaczeniu, spowodowane jest to ogromnym spadkiem w^jtości i kultury polskiej, co ma odbicie nie tylko w sferze autorytetów”.Wychowanie i kształcenie wymaga moralnej odnowy. Rola edukacji w tej Kwestii jest wiodąca. Jest wielką siłą oddziałującą na rozwój społeczny, inte­lektualny tworzy fundament całego społeczeństwa.

Continue Reading

JAKO PRZYKŁAD

images (3)

Jako przykład podam eksperyment przeprowadzony w 2002 roku na ulicach Warszawy. W eksperymencie wzięło udział 250 osób pozorujących niepełno­sprawność, wymagających pomocy drugiej osoby. Część z biorących udział ubrano elegancko, zaś część niechlujnie.Osoby pierwszej grupy mogły liczyć na większą pomoc, zwracano się do nich z kulturą i szacunkiem, w przeciwieństwie do ludzi biednych, zaniedba­nych, którzy spotkali się z obojętnością, brakiem troski i szacunku. Jakże wymow­ny przykład charakteryzujący postawy i wartości polskiego społeczeństwaJednym ze współczesnych zagadnień moralnych czyni Fromm obojętność człowieka wobec samego siebie. Uważa, że człowiek przekształcił się w narzę­dzia służące celom, które są nam obce, że przeżywamy siebie jako towar. Zło tkwiące w cywilizacji E. From upatruje głównie w niedoskonałym dla samego człowieka wyborze hierarchii wartościW tak szybko zmieniającym się świecie, wzrastająca rola nauki przyczynia się do tego, że sprostać może tylko człowiek, który jest wszechstronnie wy­kształcony, zdolny do myślenia w kategoriach innowacyjnych i alternatywnych, wrażliwy na wartości i uznający je za pewną instrukcję własnego postępowania wpływających na dokonywanie refleksji nad światem i sobą. Czym są wartości? Ja spośród wielu określeń wartości chciałabym przyto­czyć psychologiczne ich miano, które przybliżone zostało w Aksjologicznych podstawach edukacji. Tak więc wartości „stanowią po pierwsze to, co jest ważne dla istnienia, aktywności i rozwoju człowieka w różnych okresach jego życia, po drugie wyobrażenie i przekonanie jednostki o tym, co jest ważne, godne pożądania i/lub osiągnięcia, co ma znaczenie dla jej życia, aktywności i rozwoju

Continue Reading

DZISIEJSZA RZECZYWISTOŚĆ

images (2)

Dzisiejsza rzeczywistość stwarza wiele zagrożeń, jest bardziej niebezpiecz­na. Szanse i zagrożenia, jakie niesie epoka postindiustrialna, wywierają znaczny wpływ na sytuację dziecka. Natłok informacji, utrata wolności związana z utratą bezpieczeństwa, trudna sytuacja ekonomiczna sprawiły, że dziecięce lęki na­zwano chorobą lat dziewięćdziesiątych.Według badań M.E.P. Seligmana, dzieci coraz częściej cierpią na depresję, przeważnie żyją w poczuciu bezradności, smutku, a ich nastawienia pesymi­styczne są czynnikiem zakłócającym prawidłowy rozwój psychiczny i społecz­ny. Młodzież naszych czasów czuje się zagubiona i zdezorientowana. Zastana­wia się, kim jest, kim chce być i jaki sens ma istnienie. Coraz częściej zauważa się nasilenie odmiennych zachowań od tych aprobowanych przez większość społeczeństwa.Kryzys przejawiający się wśród młodzieży objawia się na różnych pozio­mach – normatywnym i wartościowania, postaw społecznych, postaw ducho­wych, zainteresowań, aspiracji życiowych.Obojętność emocjonalna, zaniżona empatia, impulsywność w działaniu, in­teresowność i egoizm to postawy aspołeczne, którymi legitymuje się część współczesnej młodzieży. Negatywne postępowania wśród młodzieży odnosi się przede wszystkim do kształtowania się postaw, zachowań czy wypowiadanych opinii.Młodzież obecnie silniej psychicznie reaguje na zmiany negatywne niż po­zytywne, ważniejszy jest dla nich związek między reformami negatywnymi niż pozytywnymi zmianami w ich życiu. Obarczają władze odpowiedzialnością za gorszą jakość własnego życia, natomiast zasługi za jego lepszą jakość głównie starają przypisywać sobieDostrzega się zmianę relacji pomiędzy dziećmi i rodzicami, zwraca się uwagę na obojętność młodzieży do ludzi schorowanych i starszych.

Continue Reading

WARTOŚCI, EDUKACJA NA ROZDROŻU WIEKÓW

wychowanie_przedszkolne_0

Młodzież w każdym społeczeństwie stanowi grupę wyznaczoną przez różne kategorie cech, począwszy od tych najbardziej oczywistych – wieku i posiadania kompetencji rozwojowych (poznawczych, emocjonalnych, motywacyjnych), do wyznaczonych przez nie atrybutów – nadziei na własną przyszłość, postrzegania własnego miejsca na świecie, odmiennych zainteresowań, wartości, stylów ży­cia, świata przeżyć psychicznych, pełnienia określonych ról społecznych i zwią­zaną z tym koniecznością pełnienia różnych obowiązków i samodzielnością w podejmowaniu decyzji o sobie i własnym życiu . Autentyczność dzisiejszego świata stwarza wiele zagrożeń, które wywie­rają znaczący wpływ na rozwój wzrastającego pokolenia. Pojawiający się i już jakoby wpisany w normę styl życia, głównie lansowany przez media, zawiera­jący natłok różnych informacji przepełniony aktami przemocy i nierealistycz­nymi scenami, starają się tłumaczyć problem wandalizmu, brutalności i prze­stępczości zarówno wśród dzieci, jak i młodzieży. Przestępstwa dokonywane przez młodych ludzi stanowią poważne problemy społeczne, nie mówiąc już o dramatach osobistych.Jak ułatwić wejście w dorosłe życie, jak pomóc odnaleźć istniejącą granicę między „dobrem a złem”?Czy w dobie istotnych zmian w obyczajowości jesteśmy w stanie określić, co jest normą a co patologią? Przez patologię rozumie się opozycję wobec norm powszechnie przyjmowanych w społeczeństwie, a granice norm coraz bardziej ulegają rozmyciu.

 

 

Continue Reading

WARTOŚCIOWANIE AUTORYTETÓW

pobrane (1)

Młodzież podkreśla, iż obecnie wartościuje się ludzi wg kryterium posiada­nia: „Dziś nie pytają się, czy ktoś jest fajny, ale czy jest bogaty. Jeśli nie masz ładnego domu i zagranicznego samochodu – jesteś nikim. Ludzi ocenia się po wyglądzie oraz sposobie ubierania się, to jest według mnie chore” – zauważa jedna z licealistek.W innej pracy czytamy: „Pogoń za pieniądzem spowodowała powstanie pustki emocjonalnej. Ucieczką od niej są różne patologie, m.in. ucieczka w al­kohol, narkotyki. Wszystko to wywołuje u mnie ogromny ból egzystencjalny, który staram się ukoić tym, co mnie buduje. Jednak jest tego coraz mniej i jeśli tak dalej będzie, to niedługo nie będę miał po co żyć”. Na koniec rozważań warto postawić pytanie: Jakie działania dydaktyczne należy podjąć, aby młodzież krytykująca hedonistyczny model życia, w którym najistotniejsza staje się skuteczność wszelkiego działania skierowanego na zdo­bycie dużej ilości pieniędzy i wysokiej pozycji społecznej nie zapomniała w przyszłości o prawdziwych wartościach. Sądzi się, że istotną rolę w tym za­kresie może spełnić dialog z uczniem. Ważne jest, aby młodzi ludzie sami wy­suwali wnioski na temat tego, co dobre i piękne. Mogą to być rozważania oparte na lekturze lub przywoływaniu poglądów niekłamanych autorytetów.

 

Continue Reading

WARTOŚCI WITALNE

pobrane

Wartości witalne są związane z życiem i procesami życiowymi, a więc siłą, zdrowiem. Młodzież w zdecydowanej większości ceni życie, niektórzy podkreślają iż jest ono „najwyższą wartością, dlatego należy go bronić za wszelką cenę”. Ape­lują, aby pomóc tym, którzy „niszczą sobie zdrowie i życie, biorąc narkotyki i pijąc alkohol”. Stwierdzają, iż „robi tak coraz więcej młodych ludzi, a dorośli nie chcą, czy nie umieją im pomóc”. W jednej z prac podkreślono, iż „narkoma­ni to przecież biedni ludzie, którzy sami siebie nie rozumieją. Czują się niepo­trzebni i niekochani przez nikogo”. Część badanych osób podkreśliła w swoich pracach, iż potępiają aborcję i eutanazję. Ich zdaniem nikt nie ma prawa pozba­wiać życia drugiej osoby.Wartości utylitarne rozumiane są jako wartości służące osiąganiu przez człowieka korzyści praktycznych, głównie majątku.W tej grupie wartości dominuje wartościowanie negatywne. Licealiści uwa­żają, iż we współczesnym świecie „wartości materialne zdominowały wartości duchowe”. Celem życia ludzi „jest pogoń, ślepa gonitwa za pieniądzem, karierą i żądza zdobycia władzy za wszelką cenę. W pogoni za mamoną ludzie niszczą drugiego człowieka, ich życie można porównać do wyścigu szczurów”. Powołując się na zdanie osób trzecich, młodzież stwierdza: „Ludzie mówią, że szkoda czasu na rodzinę, lepiej kupić nowy, luksusowy samochód. Od rówieśników nie usłysza­łam, że chcieliby mieć kochającą żonę i dzieci, marzą raczej o dobrze płatnej pra­cy. Żona ich zdaniem to ograniczenie wolności, a dzieci kłopot i wydatki”.

Continue Reading

CENIENIE SOLIDARNOŚCI

Yggdrassil

Licealiści bardzo cenią solidarność. Podkreślają to stwierdzenia typu: „Podoba mi się to, że nasze społeczeństwo potrafi się zjednoczyć w przypadku większych nieszczęść. Imponują mi ludzie, którzy potrafią dostrzec potrzebującego i pomóc mu. Podziwiam wolontariuszy, którzy rezygnują z prywatnego życia na rzecz ludzi pokrzywdzonych przez los”. Darzę „szacunkiem tych, którzy oddają swoje serce potrzebującym pomocy”. Młodzież obawia się jednak, iż „te grupki ludzi nie wy­starczą by miłością nakarmić cały świat”. Stąd apel, którego sens oddają słowa: „Myślę, że gdybyśmy wszyscy, choć po trochu zainteresowali się życiem tych, któ­rzy mieli mniej szczęścia od nas, to łatwiej by nam się żyło”. Młodych ludzi oburza natomiast przemoc – „ta w szkole, w rodzinach i na ulicy”. Świadczy ona, ich zdaniem, „o braku dojrzałości ludzi i nieumiejętności dochodzenia do kompromisu, a winę za taką sytuację ponosi bezstresowe wy­chowanie. Prowadzi do tego, iż młodzież nie ma szacunku do nikogo i niczego. Uważa, że to jej przysługuje wszystko, a gdy ktoś się jej sprzeciwia, zdolna jest do przemocy”. Także rodzice, zauważają licealiści, nie pozostają bez winy, bar­dzo często nie mają oni czasu dla swoich dzieci, które nudząc się, sięgają po używki. „Pozwala im to chociaż na chwilę zapomnieć o świecie bez uczuć, ale w konsekwencji prowadzi do przemocy i patologii”. Taką sytuację wykorzystują „łowcy dusz. Przywódcy i założyciele sekt, dobrze znają bowiem ludzką naturę i stosujątakie metody wpływania na ludzi, że osiągają swoje cele”. Negatywnie licealiści oceniają działalność polityków. Ich zdaniem wszyscy „politycy gonią za pieniędzmi, często zdobywają je nieuczciwie, kosztem in­nych. Prawią tylko morały i próbują wprowadzać reformy, które robią tylko zamęt”.

Continue Reading

NADAWANIE ŻYCIU SENSU

images (3)

Przykładem może być postawa niektórych urzędników i lekarzy, którzy wykorzystują ludzi, przyjmując od nich łapówki i usprawiedliwiając siebie, że przecież biorą wszy­scy”. Młodych ludzi oburza także to, że „w sądach zapadają niesprawiedliwe wy­roki”. Negują postępowanie tych, którzy „dążą po trupach do celu albo, robiąc coś dla drugiego człowieka, liczą tylko na korzyści materialne”. Zauważają też , iż oni sami nie zawsze oceniają człowieka po tym, jaki jest, ale co posiada.Licealiści bardzo cenią przyjaźń i miłość. Ich zdaniem „prawdziwy przyja­ciel jest podporą potrafi wysłuchać, pocieszyć, doradzić. Można liczyć na jego lojalność i dyskrecję. Nigdy nie zrobi czegoś, co mogłoby nas skrzywdzić lub zra­nić. Miłość z kolei dodaje sił, uskrzydla i nadaje sens życiu człowieka. Tylko człowiek, który potrafi kochać i jest przez innych kochany, będzie szczęśliwy”.Wartości społeczne wiążą się z otaczającą młodzież rzeczywistością spo­łeczną, w tym ze sprawami zachowań społecznych. Często wchodzą one w ścisłe związki z wartościami moralnymi.Spośród tej grupy wartości badana młodzież ceni najwyżej rodzinę, pracę, solidarność. Można sądzić, iż ci, którzy znają ciepło domowego ogniska, pod­kreślają, iż to właśnie rodzina „pomaga przetrwać przeciwności losu, wspiera i dodaje otuchy”. W niej młodzi ludzie „znajdują miłość, ciepło, zrozumienie i współczucie. To rodzina pozwala z nadzieją patrzeć w przyszłość”. Najczęściej pojawiające się określenia rodziny to: kochana, wspaniała, dobra.Z kolei praca „nadaje życiu sens, pozwala godnie żyć, daje poczucie bezpie­czeństwa”. Natomiast jej brak „powoduje, że ludzie wpadają w depresję, załamują się, nie widzą perspektyw na dalsze życie, pesymistycznie patrzą w przyszłość”.

Continue Reading

OSACZONY I ZNIEWOLONY CZŁOWIEK WSPÓŁCZESNY

niewolnik2a

Inni podkreślali, iż „człowiek współczesny jest osaczony i zniewolony przez komputer, Internet, samochód. To on istnieje dla nich, a nie one dla niego”. Kilka osób zaznaczyło, wskazując na klonowanie, iż „eksperymenty w medycynie przekraczają dopuszczalne dla czło­wieka granice etyczne”. Klonowanie jest ich zdaniem „oburzające, gdyż istota ludzka to nie rzecz, którą seryjnie produkuje się w fabryce”.Wartości estetyczne odnoszą się do wrażliwości na piękno zarówno przyro­dy, człowieka, jak i jego wytworów.Tylko niewielka część badanej młodzieży dostrzega piękno otaczającego ją świata, podkreślając, iż przyroda pozwala „zapomnieć o złu świata, jest antido­tum na ból zadawany przez człowieka. Licealiści pytają także, dlaczego tak mało ludzi potrafi cieszyć się z pięknych zwyczajnych rzeczy? Dlaczego nie zachwy­cają ich kwiaty? Dlaczego nie uśmiechają się na widok skaczącej wiewiórki?” Oburzają się też na bezmyślne niszczenie przyrody. Zastanawiają się, jaka bę­dzie Ziemia w przyszłości.Wartości moralne wiążą się z zachowaniem i postępowaniem ludzi.W tej kategorii młodzi ludzie ujmują rzeczywistość zdecydowanie negatyw­nie. Ujemnie oceniają postępowanie większości otaczających ich osób. Zdaniem licealistów człowiek doby współczesnej „jest zapatrzony w siebie, widzący tylko czubek własnego nosa, nieczuły na potrzeby innych, pyszny i dumny”. W wypowiedziach badani podkreślali, iż „gardzą ludźmi, którzy szpanują. Ta­kim ludziom wydaje się, że są niezwykli, niepowtarzalni i skazani na wieczny sukces, dlatego odnoszą się z wyższością do wszystkich naokoło. Tak naprawdę to są godni politowania”. Zdaniem młodzieży „większość ludzi zapomina o podsta­wowych zasadach moralnych, takich jak: uczciwość, lojalność, dobro.

Continue Reading

WARTOŚCI POZNAWCZE

images (4)

Jeśli przyjmiemy istnienie związku pomiędzy językiem i myśleniem czło­wieka, to analiza językowych wypowiedzi pozwoli odkryć sposób widzenia świata przez młodzież rozpoczynającą naukę w liceum.Analizie poddano 100 prac pisemnych na temat: Co Cię buduje, a co oburza i drażni we współczesnym świecie? Wypracowania pochodziły od licealistów z Rzeszowa, Nowej Dęby i Łańcuta. Do każdej ze szkół uczęszczają uczniowie zarówno miejscy, jak i wiejscy.Podejmując próbę wyeksplikowania systemu wartości z wypowiedzi lice­alistów, założyłam, że wartościowania rzeczywistości dokonam w ramach wyod­rębnionych kategorii. Ponieważ do wartości transcendentnych młodzież odwołu­je się sporadycznie, co wynikało z tematu prac, pozostały one poza zakresem moich badań.Wartości poznawcze wiążą się ze zdobywaniem wiedzy, dążeniem do praw­dy, zdolnością do refleksji. Badana młodzież pozytywnie wartościuje rzeczywistość pod względem rozwoju naukowego. Uważa, iż dzięki niemu świat odsłonił wiele tajemnic. Li­cealiści podkreślają, iż imponuje im rozwój techniczny ( m.in. komputer, Inter­net), pozwalający na szybki kontakt z ludźmi z drugiej półkuli. Bardzo cenne są ich zdaniem osiągnięcia w dziedzinie medycyny. Uczniowie wskazywali na zastosowanie lasera i komputera oraz leki nowej generacji pozwalające zatrzy­mać rozwój wielu chorób. Niektórzy młodzi ludzie dostrzegają jednak ujemne skutki rozwoju cywili­zacyjnego. Ich zdaniem postęp techniczny ogranicza więzi międzyludzkie. „Lu­dzie w pogoni za pieniądzem wolą odbyć krótką rozmowę telefoniczną w samo­chodzie, jadąc do lub z pracy, niż znaleźć chwilę wolnego czasu na szczerą roz­mowę o zwykłych prozaicznych sprawach”.

Continue Reading